Laatste nieuws over UzimetWat is Ioniserende straling

Ioniserende straling, zoals röntgen- en gammastraling, is een energierijke straling die atomen kan transformeren. Blootstelling aan ioniserende straling kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid. Veilig werken met ioniserende straling is daarom aan strikte regels gebonden.

Ioniserende straling kennen we vooral in het ziekenhuis, daar wordt o.a. röntgenstraling gebruikt voor het maken van röntgenfoto’s. Kankerpatiënten worden behandeld met straling van een radioactieve bron: gammastraling. Ioniserende straling wordt ook toegepast in bepaalde meetapparatuur. Met name werknemers van de röntgenafdeling, de nucleaire geneeskunde en radiotherapie hebben te maken met ioniserende straling.

Maar ook de industrie maakt gebruik van straling, bijvoorbeeld gammastraling voor sterilisatie van voedingsmiddelen. Kerncentrales gebruiken radioactiviteit om energie op te wekken en nucleaire onderzoeksreactoren gebruiken het om isotopen voor industriële en medische toepassingen te ontwikkelen.

Waarom is ioniserende straling gevaarlijk?

Wie blootgesteld wordt aan ioniserende straling kan schade oplopen aan weefsel en DNA. Daardoor ontstaat er, ook bij een geringe stralingsdosis, een verhoogd risico op kanker en leukemie. Bij een hogere stralingsdosis kunnen lichaamscellen afsterven of muteren en kunnen organen schade oplopen.

Besluit Basisveiligheidsnormen stralingsbescherming

De Nederlandse regelgeving voor ioniserende straling is beschreven in het Besluit Basisveiligheidsnormen stralingsbescherming (Bbs) uit 2018. In Hoofdstuk 7 van het Besluit Basisveiligheidsnormen stralingsbescherming en in de Ministeriële Regeling stralingsbescherming beroepsmatige blootstelling wordt werknemersbescherming geregeld.

Gerechtvaardigde toepassing

Volgens de regelgeving mag ioniserende straling alleen worden ingezet als er geen andere middelen beschikbaar zijn en als de voordelen van het gebruik voor mens en maatschappij groter zijn dan de nadelen. In dat geval spreken we van een ‘gerechtvaardigde toepassing’.

Verplichtingen voor de werkgever

Bedrijven die gebruikmaken van ioniserende straling hebben een vergunning nodig en dienen in bepaalde gevallen de radioactieve stoffen of toestellen te registreren. Op plekken waar ioniserende straling kan voorkomen, moeten via een inventarisatie de mogelijke risico’s duidelijk in kaart worden gebracht. De werkplekken dienen zo te zijn ingericht dat het risico zo klein mogelijk wordt gehouden, waar veilig werken de hoogste prioriteit heeft.

Werkgevers zijn verantwoordelijk voor het treffen van de juiste stralingsbeschermingsmaatregelen voor hun werknemers en voor andere personen die onder hun gezag werkzaam zijn, zoals zelfstandigen. Het gaat om maatregelen zoals:

  • het werken met de meest gunstige radioactieve stof;
  • het werken met de laagst mogelijke activiteit;
  • het afschermen van radioactieve stoffen of (röntgen)apparatuur;
  • het beperken van de blootstellingstijd;
  • het vergroten van de afstand tussen werknemer en de stralingsbron;
  • het bij zich hebben van persoonlijke meetapparatuur;
  • het dragen van beschermingsmiddelen zoals loodpanelen, loodhandschoenen, loodschorten en loodbrillen. Wanneer gewerkt wordt met open stralingsbronnen zijn ook adembescherming, werkplekventilatie en een veiligheidskabinet vereist;
  • het aanbrengen van waarschuwingssymbolen.

Stralingsbeschermingsdeskundige

Om te zorgen dat deze maatregelen worden nageleefd, is de werkgever verplicht een stralingsbeschermingsdeskundige in te schakelen. De stralingsbeschermingsdeskundige dient voor aanvang van het werk toestemming te geven, door de risico’s van de plannen te bestuderen en te beoordelen. Daarnaast moet de stralingsbeschermingsdeskundige eens in de zoveel tijd bevestigen of beschermingsmiddelen en -technieken nog op een goede manier worden gebruikt.

Toezichthoudend medewerker

Verder is de werkgever verplicht om bepaalde handelingen door of onder toezicht van een toezichthoudend medewerker stralingsbescherming te laten uitvoeren. Het gaat hier om handelingen waarbij een registratie of vergunning nodig is, en om andere handelingen met een risico voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers.

Wanneer een persoon als zelfstandige een handeling uitvoert, moet hij/zij zelf over voldoende deskundigheid beschikken. Wie niet deskundig genoeg is, moet ervoor zorgen dat een bevoegde toezichthoudend medewerker stralingsbescherming de handelingen uitvoert of erop toeziet.

Dosislimieten voor ioniserende straling

Ioniserende straling moet altijd zo laag mogelijk gehouden worden. De wetgeving hanteert limieten die in geen enkel geval overschreden mogen worden. Voor werknemers die tijdens het werk met ioniserende straling te maken hebben, de ‘blootgestelde werknemers’, geldt een maximale maximale stralingsdosis per jaar van 20 millisievert (mSv). Voor hen moet persoonsdosimetrie worden verricht, de zogeheten ‘badge’.

Voor niet-blootgestelde werknemers geldt een maximale stralingsdosis per jaar van 1 mSv. Dit is net zoveel als de wettelijke stralingslimiet waaraan burgers door kunstmatige bronnen, zoals röntgenfoto’s, jaarlijks mogen blootstaan.

Wijzigingen in het Bbs

Ten opzichte van eerdere regelgeving zijn in het Besluit Basisveiligheidsnormen stralingsbescherming enkele zaken gewijzigd. Dit naar aanleiding van de (nieuwe) Europese richtlijn: richtlijn 2013/59/EURATOM, de Basic Safety Standards (BSS).

Enkele dosislimieten zijn verlaagd. Zo is de maximale stralingsdosis voor de ooglens bij blootstelling tijdens het werk verlaagd van 150 naar 15 mSv per jaar.

Voor radiologische noodsituaties zijn ook maximale stralingsdoses ofwel referentieniveaus vastgesteld. In principe geldt een dosislimiet van 100 mSv. In uitzonderlijke situaties kunnen andere referentieniveaus gelden. Zo geldt voor het redden van uitermate belangrijke materiële belangen een referentieniveau van 250 mSv. Voor levensreddende werkzaamheden is de limiet in het nieuwe Besluit basisveiligheidsnormen stralingsbescherming bijgesteld van 750 mSv naar 500 mSv.

Meer informatie?

Uzimet, de leverancier van loodproducten voor de Benelux, ontwikkelt stralingwerende oplossingen voor locaties waar veilig werken met ioniserende straling verplicht is. Wilt u meer weten over onze producten? Neem dan contact met ons op.

Bron: Arboportaal